NATUURDWALEN * Op de grens tussen oostelijk Noord-Brabant en Limburg kampeerde ik een paar dagen in de bossen van de Maasduinen. Ik stak ook over met het pontje over naar de Maasheggen. Daar zag ik meer vlinders tegelijk, dan ik ooit heb kunnen tellen in Nederland.
Afgelopen week kampeerde ik een paar dagen op camping De Cokse Heide van Staatsbosbeheer, een schaduwrijke plek met puur basisvoorzieningen (een prima gebouw met toiletten, douches en afwasplek) voor ‘echte’ kampeerders. Vanaf de camping kun je direct aan verschillende wandelroutes beginnen. Ook is er hier een uitgebreid wandel- en fietsknooppuntennetwerk.
Het helemaal weg-gevoel
Zo bijzonder: dat je zelfs met 4 nachtjes kamperen een ‘helemaal weg’-gevoel kunt krijgen. Na een intens drukke periode raakte ik op die manier écht even helemaal afgekoppeld, omdat ik alle tijd nam om eindelijk weer eens uitgebreid en ongelimiteerd te natuurdwalen. Dit gebied was voor mij slechts 50 minuten van huis en toch had ik een heerlijk vakantiegevoel. In deze blog laat ik je zien waar ik allemaal heb gedwaald en wat ik op mijn tochten tegenkwam.
Natuurdwalen in de Maasduinen
Het Nationaal Park de Maasduinen had ik nooit zo op het vizier. Het strekt zich uit aan de oostkant van de Noord-Limburgse Maas, tussen Nijmegen en Venlo. Kenmerkend zijn bossen, heidegebieden zoals de Bergerheide waar ik verbleef, en de vele vennen. Ook zijn er enkele landgoederen.
Ik natuurdwaalde er over twee routes. Natuurdwalen is dus niet hophop flink doorstappen, maar op je gemak lopen en rondkijken en stilhouden om te verwonderen. Het aantal kilometers is niet van belang, de routes waren in ‘gewone’ wandelaarsbegrippen in anderhalf uur te doen, ik deed er drie keer zo lang over.
Duvelskuulroute, 7 kilometer
Op landgoed Bleijenbeek is nu een golfbaan, maar daar merk je als natuurdwaler weinig van: je dwarrelt er gewoon tussendoor en omheen. Wat mij opviel, is dat ik weinig wandelaars tegenkwam op deze prachtige, gevarieerde route over landgoedlanen, door verwilderde landgoedbossen, langs akkerranden. Het ‘doel’ van de route is De Duvelskuul, een mooi ven aan de voet van een stuifduin, heel bijzonder gelegen.
Maasduinenroute, 12 kilometer
Volgens mij heb ik deze route niet helemaal gelopen zoals deze was bedoeld, en heb ik ook een stukje afgestoken. Deze wandeling is het mooist in de vroege ochtend. Je loopt over zandverstuivingen en voormalige heidegebieden – nu helaas vol bramen door een te veel aan stikstofneerslag – wat op hete dagen minder aangenaam is op het midden van de dag.
TIP: Wandelen bij Reindersmeer schijnt ook een aanrader te zijn, er is daar ook horeca.
Natuurdwalen in de Maasheggen
In de Maasheggen dwaalde ik aan de hand van de wandelknooppunten een zelfbedachte route vanaf de veerpont Afferden-Sambeek, ik had mijn auto in Afferden geparkeerd.
Stel je een landschap voor, als een lapjesdeken van weiden en akkers, een groene quilt, waarvan de randen omzoomd zijn door wollig ogende hagen van toch wel stekelige meidoorn, braam, sleedoorn, maar ook eik, vlier en lijsterbes. Daartussen vlechten zich de ranken van klimmende winde en hop. De hagen vormen schaduwranden voor mens en dier en ertussen en erlangs lopen smalle dwaalpaden. Hier en daar torent er een oude boom bovenuit, als baken. Soms is die boom al aan z’n eind, en bladerloos. Vogels strijken op hun takken neer: nog steeds een handige uitkijkpost.
Even zit ik op een bankje een appel te eten en dit landschap te ervaren. Er snellen trailrunners voorbij. Zien zij wat ik zie? Horen ze wat ik hoor? De wind, de vogelgeluiden? De roze bloeiende bramen, de boomstam met de bliksemscheur? De zandoogjes die uit het gras opvliegen en in de lucht rond elkaar cirkelen, rusten op een blad of tussen de halmen? De wilde peen en bereklauw vol soldaatjes, hommels en zweefvliegen? De talloze distels met nóg meer insectenbezoek?
Het doet een beetje pijn, die Maasheggen. Rond 1900 lag er rondom de akkers en weilanden in Oost- en Zuid-Nederland overal een netwerk van ondoordringbare en stekelige heggen en houtwallen. Ruilverkaveling deed het teniet. Bovendien: de uitvinding van het veel makkelijkere prikkeldraad betekende dé ondergang voor de heggen als perceelscheiding. Kort na de Tweede Wereldoorlog was er ineens een overschot aan prikkeldraad. Daardoor verdween de vlechtheg vrijwel overal…
Deze heggen bestonden vaak uit meidoorn en sleedoorn, die met een speciale techniek in elkaar werden gevlochten om ze ondoordringbaar te maken voor het vee. Al vanaf de vroege Middeleeuwen, of zelfs al eerder, vormden die heggen rond de weides en akkers een veekering en perceelgrens. Daarnaast leverden ze hout voor gereedschap en voor in de kachel. Ook houden de dichte heggen extra slib vast bij overstromingen van de rivier, wat het oorspronkelijk zanderige landschap verrijkte.
Het heggenvlechten is een eeuwenoud ambacht. Om dat levend te houden, wordt jaarlijks begin maart een NK Maasheggenvlechten georganiseerd.
Boven: Citroenvlinder en atalanta.
Midden: Gehakkelde aurelia en bruin zandoogje
Onder: 2 x bont zandoogje
De Maasheggen vormen een bijzonder ecosysteem met ook zeldzame planten- en diersoorten. De dichte heggen zijn een ideale broedplaats voor allerlei vogels. Langs de randen bloeien veel wilde planten die geweldig aantrekkelijk zijn voor vlinders en ook het beheer wordt hierop aangepast, door onder andere Staatsbosbeheer. Er wordt gefaseerd gemaaid. Met maaien worden namelijk vaak te veel eitjes, rupsen en poppen afgevoerd. Daarom luidt het advies van de Vlinderstichting die hier jaarlijks de vlinderstand monitort: niet alles tegelijk maaien! Ik heb in Nederland nog nooit zoveel vlinders gezien als hier.
TIP: Zorgboerderij de Schutkooi wil de meest vlinderrijke boerderij van Nederland worden. Ze hebben ook huisjes te huur en voor voorbijgangers zijn er in de kantine snacks en koffie te krijgen, ook is er een terras waar je even je boterham kunt nuttigen.
TIP: Afferden grenst aan Duitsland, in het nabijgelegen plaatsje Goch kun je bij de REWE-supermarkt veel (voordelige) biologische producten kopen. Verder zijn er meerdere supermarkten in Nieuw-Bergen en daar zit ook een kringloopwinkel met een grote boekenkelder.