AVONTUURLIJKE TUIN * Wie in Nederland of België tuiniert, weet dat het weer een steeds grotere uitdaging wordt. De ene keer heb je te maken met een droge zomerse hitte, terwijl de andere periode de regen met bakken uit de lucht komt vallen. Zulke schommelingen in het weer is een uitdaging voor je beplanting. Welke planten kunnen zowel droge periodes als natte buien overleven? En welke zijn dan specifiek voor een wadi geschikt?
Tuinieren op grond die wisselend drassig en droog is, is een uitdaging. Helaas bestaan er weinig planten die enorme droogte én langere natte periodes kunnen overleven. Ik noem er zo een paar, maar om juist die enorme verschillen in een tuin te kunnen overbruggen, zul je de omstandigheden wat naar je hand moeten zetten.
Trucs voor te hete plekken
Zorg dat in de zomer de echt hete plekken minder heet worden, door meer schaduw te creëren. Ook het voldoende bedekken van de bodem, zodat water niet verdamot en plantwortels afsterven, is een must, dus dat wordt mulchen met bijvoorbeeld boomschors en houtsnippers en herfstblad. Daarnaast kun je bodembedekkers planten.
Verder is het raadzaam et heuvels en kuilen of wadi’s de omstandigheden in de tuin te variëren, er ontstaat daardoor ruimte voor waterafvoer in de diepere stukken en schaduwbiotopen door de hoogte.
Trucs voor te natte plekken
Natte grond kan een groot deel van de winter verzadigd zijn, of soms overstromen. Het water kan een paar dagen of langer blijven staan. In grond die nauwelijks of nooit afwatert, kun je geen planten laten groeien, omdat er geen zuurstof in de grondstructuur zit. Alleen op plekken die kortere onder water staan, maakt dat bepaalde planten overleven.
Dus check na een periode van regenbuien: waar blijft er op sommige plekken te veel water in de tuin staan? Dan is de grond daar wellicht te veel verdicht. Daar planten neerzetten heeft dan niet zoveel zin, want die overleven niet op den duur. Je kunt deze plekken aan grondverbetering doen door mulchen.
Staan er plassen op bepaalde plekken van je terras of oprit, dan is het raadzaam op die plekken de bestrating te vervangen door halfverharding, zoals grind, split of boomschors, zodat water er makkelijker weg kan lopen. Of verleg alle tegels met meer tussenruimte, waar je ook plaats laat voor voegplanten, die ook weer water op kunnen vangen. Er bestaat zelfs een inheems zaaimengsel voor tussen voegen. Meteen goed voor de biodiversiteit.
Je kunt ook kiezen voor eenmoerastuin om de natuurlijke wateroverlast juist te optimaliseren. Moerastuinen bieden een scala aan aantrekkelijke beplantingsmogelijkheden en zijn een uitstekende habitat voor wilde dieren.
Bepaalde plantkeuzes
Er bestaan planten die droge periodes aankunnen en een bepaalde periode wat meer vocht kunnen hebben. Dat zijn over het algemeen planten die in de natuur staan op plekken staan waar het in periodes het waterpeil fluctueert. Bijvoorbeeld aan slootkanten en oevers waar die in de winter het water tot de rand staat, maar waar het in de zomer ook een poos kan droogvallen.
Oeverplanten
Zo zijn er inheemse oeverplanten die je kent van de waterkant. Deze zullen het op een plek rond een wadi die af en toe nat is en af en toe droogvalt aardig doen. Zo’n plant is de grote kattenstaart bijvoorbeeld. Deze heeft indrukwekkende roze bloeiaren, die een magneet zijn voor bijen en vlinders. Of je tuin nu een droge tijd doormaakt of een flinke regenbui over zich heen krijgt, deze plant weet zich aan te passen. Ze staat het liefst in de zon of halfschaduw.
Ook vrouwenmantel kan wat hebben. Deze plant is een natuurlijke bodembedekker, perfect voor een zonnige of halfzonnige plek. De robuuste wortels houden de grond goed vast, en zijn zachte groene bladeren en limoengroene bloemen geven je tuin een luchtige uitstraling. Het leuke is: de bloemen kun je in een kruidenthee doen.
Dan is er nog smeerwortel, een krachtige, inheemse plant die zich snel kan uitbreiden, dus hou ‘m in de gaten. De plant maakt witte, blauwe of paarse bloemen die bijen en andere nuttige insecten aantrekken. Smeerwortel staat bekend om zijn geneeskrachtige eigenschappen, de wortels worden gebruikt voor het maken van smeersels tegen kwetsuren. Hij gedijt op schaduwrijkere delen van je tuin en kan zowel natte als droge periodes makkelijk aan. Het blad is eetbaar. Er bestaat zelfs een recept van gepaneerde bladeren: smeerwortel-schnitzel. Van de bladeren is ook een uitstekende plantaardige mest te brouwen.
Vervolgens heb je de daglelie. Deze plantensoort brengt grote, tropisch aandoende bloemen voort, in verschillende kleuren van geel tot rood en oranje en alles daartussenin. De eetbare bloemen staan super op een salade. In drogere tijden kan de plant wat kleiner uitvallen, maar hij blijft overeind. Hij staat graag in de zon of halfzon.
Een plant als prachtriet houdt van zon, maar kan een flinke regenbui prima aan. De bloemaren laat je in de winter staan voor het silhouet. Ze wuiven elegant in de wind, en kunnen heel mooi bevroren zijn als de nachtvorst z’n intrede doet. Ook zilverkaars (Cimicifuga racemosa) kan aardig groeien in schaduwrijke, vochtige gebieden, en is tegen drogere omstandigheden bestand. De lange bloeiwijzen zijn mooi in de nazomer en herfst.
Wadiplanten
Een wadi is een ondiepe waterafvoer die tijdens zware regenval volstroomt, en waar het water geleidelijk in de bodem kan trekken. In plaats van dat je tuin blank komt te staan, wordt het overtollige water opgevangen en verdwijnt het langzaam de grond in. De planten eromheen hebben profijt van deze wisselende omstandigheden. Als je een wadi maakt kun je naast bovengenoemde planten ook de volgende planten aan de oever zetten:
- Gele lis (Iris pseudacorus) bloeit prachtig met heldere gele bloemen in de zomer, en kan overleven in van natte moerasgrond tot drogere, zandgrond.
- Kruipend zenegroen (Ajuga reptans) Een bodembedekkende plant die goed groeit in zowel droge als vochtige omstandigheden, met mooie paarse bloeiwijzen in de lente.
- Koninginnekruid (Eupatorium cannabinum) trekt met z’n zachtroze bloemen vele zoemende insecten aan en kan heel goed tegen droogte, maar kikkert enorm op van om de zoveel tijd even een flinke sloot water aan de wortels.
- Moerasvergeet-mij-nietje (Myosotis scorpioides) Bloeit in natte omgevingen, maar kan ook in minder vochtige grond gedijen. Het is een mooie bodembedekker met kleine blauwe bloemen.
- Paardenbloem (Taraxacum officinale) Je zou er misschien niet direct aan denken, maar ook paardenbloem gedijt goed in zeer verschillende omstandigheden.
- Watermunt (Mentha aquatica) In mijn tuin kroop het watermunt vanuit de vijver de kant op en groeide hij in vrij arme, droge omstandigheden gewoon door.
- Wilde Peen (Daucus carota) Past zich goed aan in verschillende grondsoorten en waterstanden. De bloemen zijn aantrekkelijk voor bijen en insecten die op schermbloemen afkomen, zoals pyjamaschildwantsen.
Qua heesters kunnen els, wilg, kornoelje en gagel prima gedijen op vochtigere plekken. Ook goed voor drassige plekken: primula, Japanse iris (Iris ensata), schout-bij-nacht (Rodgersia), Kruiskruid (Ligularia ‘Gregynog Gold’) en struisvaren (Matteuccia struthiopteris).